الشيخ علي المشكيني
108
تفسير روان (فارسى)
جدى نيافتيم . بايد دانست كه در اين دوازده آيه ، اكثريت خطاب به آدم و اكثريت ضماير نيز از آنِ اوست و همسر او در برخى از خطابات با او شريك است ، نظير نهى از بيرون شدن از بهشت به فريب شيطان و خوردن از شجرهء ممنوعه و ريخته شدن لباسها و سعى در پوشاندن خويش . و در غير اين موارد حتى در فريب از وسوسه و عصيان امر و حصول شقاء ذكر نشده با اين كه او نيز شريك بوده و اين به سبب تبعيت كامل اوست . وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى و به ياد آور زمانى را كه به فرشتگان فرمان داديم كه بر پيكر آدم به محض دميدن روح در آن سجده نماييد . پس همه سجده كردند جز ابليس كه امتناع ورزيد و سرباز زد . فَقُلْنَا يَاآدَمُ إِنَّ هذا عَدُوٌّ لَكَ وَلِزَوْجِكَ فَلَا يُخْرِجَنَّكُمَا مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقَى يعنى : پس از امتناع ابليس گفتيم : اى آدم ، به يقين اين ابليس دشمن تو و همسر توست ، پس مبادا شما را از اين بهشت بيرون كند ، يعنى به وسيلهء مكر و فريب وسيلهء بيرون شدنتان را فراهم نياورد ، كه در مشقّت و سختى افتى . مراد اين است كه اگر از محيط امن عالم بالا و بهشت آماده براى زندگى آسمانى كه به تهيهء هيچيك از وسايل حيات نياز ندارد بيرون رويد ، در زندگى مادى زمينى قرار مىگيريد كه سبب مشقّت و سختى فوقالعاده است ، زيرا در دنيا براى رفع همهء نيازهاى جسمى و روحى و فردى و اجتماعى خود از خوراكى و پوشاكى و مسكن و غيره بايد خود قيام كنى و تهيه و تأمين نمايى . إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعْرَى * وَأَنَّكَ لَا تَظْمَؤُا فِيهَا وَلَا تَضْحَى يعنى : اى آدم ، تو را در اين بهشت اين نعمت هست كه هيچگاه در آن گرسنه نگردى و با كمبود هيچ غذايى مواجه نشوى ، و تو در آن عريان نمانى و كمبود پوشاك نبينى ، زيرا همهء اقسام و ارقام پوشاك در آن آماده است . و تو در آن تشنگى نچشى ، زيرا همهء مايعات سيرابكننده در سطح آن در جريان است . و در آنجا تابش سوزندهء خورشيد نبينى ، زيرا محيط آنجا خورشيد ندارد بلكه و أشرقت الأرض بنور ربِّها [ سورهء زمر ، 69 ] است .